Αρχική › Πρώτη Ύλη › Παντζάρια
Λαχανικά εποχής
Το παντζάρι είναι από τα λίγα λαχανικά όπου αγοράζεις δύο διαφορετικά τρόφιμα μαζί. Η ρίζα είναι γλυκιά, πυκνή και βράζεται· τα φύλλα είναι χόρτα, μαγειρεύονται όπως το σπανάκι και έχουν εντελώς άλλη γεύση.
Στην ελληνική πρακτική σερβίρονται μαζί στο ίδιο πιάτο — βρασμένη ρίζα σε ροδέλες και τα φύλλα δίπλα, με λάδι και ξύδι. Είναι καθιερωμένο, αλλά αξίζει να γνωρίζει κανείς ότι πρόκειται για δύο χειρισμούς: τα φύλλα θέλουν λίγα λεπτά, η ρίζα μία ώρα.
Πολλοί πετούν τα φύλλα. Είναι σπατάλη του μισού προϊόντος: διατροφικά είναι πλουσιότερα από τη ρίζα, και μαγειρικά είναι από τα καλύτερα χόρτα της εποχής.
Το βαθύ κόκκινο-μοβ είναι βηταλαΐνη, μια χρωστική που δεν υπάρχει σχεδόν σε κανένα άλλο τρόφιμο — και είναι εξαιρετικά διαλυτή στο νερό. Γι' αυτό το παντζάρι βάφει τα χέρια, τον πάγκο και το νερό του βρασμού.
Αυτό έχει μια σημαντική συνέπεια: αν βράσεις το παντζάρι κομμένο και ξεφλουδισμένο, το χρώμα και μαζί του μεγάλο μέρος της γεύσης φεύγουν στο νερό. Το σωστό είναι να βράσει ολόκληρο, με τη φλούδα, και να καθαριστεί μετά.
Η βηταλαΐνη είναι επίσης ευαίσθητη στη θερμότητα και στο οξύ. Παρατεταμένο βράσιμο ξεθωριάζει το χρώμα· λίγο ξύδι στο τέλος το σταθεροποιεί και το κάνει πιο έντονο — που εξηγεί γιατί η παραδοσιακή σαλάτα συνοδεύεται πάντα από ξύδι.
Υπάρχει και η λεπτομέρεια των γαντιών: η βηταλαΐνη βάφει τα δάχτυλα για μία-δύο μέρες. Φεύγει με λεμόνι και αλάτι, αλλά ευκολότερα αποφεύγεται — γι' αυτό το καθάρισμα γίνεται με γάντια ή κάτω από τρεχούμενο νερό.
Στα 100 γραμμάρια το παντζάρι δίνει 43 θερμίδες, 9,6 γραμμάρια υδατάνθρακες από τους οποίους 6,8 σάκχαρα — το γλυκύτερο λαχανικό του καλαθιού — 1,6 πρωτεΐνη και 2 γραμμάρια φυτικές ίνες.
Η γλύκα δεν είναι τυχαία: το παντζάρι είναι συγγενικό του ζαχαρότευτλου, από το οποίο παράγεται σημαντικό μέρος της ζάχαρης στον κόσμο. Είναι το ίδιο γένος, με διαφορετική επιλογή ποικιλίας.
Το νάτριο στα 78 χιλιοστόγραμμα είναι από τα υψηλότερα του καλαθιού, κοντά στο σέλινο και στο σπανάκι. Το παντζάρι είναι επίσης γνωστή πηγή φυλλικού οξέος και νιτρικών, που μελετώνται για την επίδρασή τους στην πίεση.
Η τιμή των παντζαριών κινείται γύρω στο 2,99 ευρώ το κιλό, με βάση τιμές της 5ης Νοεμβρίου 2026.
Το εύρος είναι από 1,98 έως 5,43 ευρώ. Στο κάτω άκρο βρίσκονται τα χύμα με τα φύλλα, στο πάνω τα προβρασμένα και συσκευασμένα σε κενό.
Εδώ η σύγκριση αξίζει προσοχή: στο χύμα παντζάρι πληρώνεις και τα φύλλα, που είναι σημαντικό μέρος του βάρους. Αν τα χρησιμοποιήσεις, η τιμή είναι εξαιρετική — παίρνεις ρίζα και χόρτα μαζί. Αν τα πετάς, το προβρασμένο μπορεί να βγαίνει φθηνότερο απ' όσο φαίνεται.
Στη λίστα μας υπάρχει η παντζάρι σαλάτα με 300 γραμμάρια — το πιάτο που ορίζει το λαχανικό στην Ελλάδα.
Η κλασική συνοδεία είναι η σκορδαλιά, και ο συνδυασμός έχει λογική πίσω του: η γλύκα του παντζαριού απέναντι στην οξύτητα του σκόρδου και του ξυδιού. Κανένα από τα δύο δεν θα στεκόταν τόσο καλά μόνο.
Το βράσιμο είναι το μόνο δύσκολο σημείο: ένα μέτριο παντζάρι θέλει σαράντα πέντε λεπτά με μία ώρα ολόκληρο, και είναι έτοιμο όταν το μαχαίρι μπαίνει χωρίς αντίσταση. Στην ψησταριά ή στον φούρνο σε αλουμινόχαρτο η γεύση συμπυκνώνεται ακόμη περισσότερο.
Το καλό παντζάρι είναι σφιχτό, βαρύ και μέτριο σε μέγεθος. Τα πολύ μεγάλα είναι ινώδη και ξυλώδη στο κέντρο. Η φλούδα να είναι λεία, χωρίς μαλακά σημεία.
Τα φύλλα είναι ο δείκτης φρεσκάδας: χλωρά και σφιχτά σημαίνει πρόσφατη συγκομιδή· μαραμένα σημαίνει μέρες στο ράφι, ανεξάρτητα από το πόσο καλή φαίνεται η ρίζα.
Μόλις φτάσει σπίτι, τα φύλλα κόβονται από τη ρίζα — αλλιώς συνεχίζουν να τραβούν υγρασία από αυτήν. Τα φύλλα κρατούν δύο-τρεις μέρες στο ψυγείο, η ρίζα δύο με τρεις εβδομάδες. Αφήνεται ένας πόντος κοτσάνι πάνω στη ρίζα, ώστε να μη «ματώσει» στο βράσιμο.
Ομάδα food.gr · Οκτώβριος 2026 · η τιμή αφορά την ημερομηνία που αναγράφεται και αλλάζει